Wat gaat er mis bij het verlijmen en afkitten van FRP-platen?

De platen hangen, de naden zijn dicht en de ruimte is weer in gebruik. Een paar weken of maanden later staat er een plaat bol, laat een kitvoeg aan één kant los of kleurt een naad donker. Dit zijn problemen die voorkomen na het verlijmen en afkitten van FRP-platen

Bij Wandbescherming leveren we FRP-platen als compleet systeem, met de lijm en voegafdichting die erbij horen. Met meer dan 20 jaar ervaring in hygiënische wand- en plafondafwerking hebben we gezien dat de plaat zelf zelden het zwakke punt is. Het gaat mis in de lijmlaag en in de naad.

In dit artikel lees je welke problemen ontstaan tijdens het verlijmen, tijdens het afkitten en in de jaren daarna. Per probleem zie je de oorzaak en hoe je het voorkomt. Hangt de wand al? Dan lees je aan het eind hoe je herkent wat er misging en wat je eraan doet.

Waarom gaat het bij FRP-platen vooral mis in de lijmlaag en de naad?

Omdat een FRP-plaat twee eigenschappen heeft waar je lijm en kit op moet afstemmen. De plaat beweegt mee met de temperatuur, en hij laat vrijwel geen vocht of damp door.

Glasvezelversterkte kunststof zet per meter ongeveer 0,024 tot 0,028 millimeter uit bij elke graad temperatuurstijging. Een plaat van 3 meter beweegt bij 30 graden verschil dus ruim 2 millimeter. Die beweging komt terecht in de lijmlaag en in de naden. In ons artikel over hoe lang een FRP-wand meegaat lees je waarom de naad daardoor meestal als eerste slijt.

Daarnaast is de plaat dampdicht: de dampdiffusieweerstand van onze platen ligt  tussen μ 50.000 en 90.000. Voor een hygiënische wand is dat een voordeel. Voor een lijm die moet drogen is het lastig, want water of oplosmiddel in die lijm kan nergens heen. Bijna elk probleem hieronder komt terug op een van deze twee eigenschappen, of op de voorbereiding.

Welke problemen ontstaan tijdens het verlijmen van FRP-platen?

De meeste problemen bij het verlijmen ontstaan door de ondergrond, de lijm, de hoeveelheid lijm en de omstandigheden tijdens de montage. Ze zijn op de dag zelf vaak niet te zien. Pas na een paar weken, of na de eerste flinke temperatuurwisseling, merk je dat de plaat niet overal vastzit.

De ondergrond is niet droog, schoon of vast genoeg

De lijm hecht aan de bovenste laag van de ondergrond. Zit daar stof, vet, losse verf of oude kit, dan hecht je lijm op die laag en komt de plaat later met die laag mee. Vocht is het tweede risico. Een wand die droog lijkt, kan meer dan de toegestane 4% restvocht bevatten. Dat vocht kan achter de dampdichte plaat niet weg.

Zo voorkom je het: meet het restvocht, ontvet, verwijder losse lagen en oude kit volledig, en primeer sterk zuigende ondergronden zoals cellenbeton en baksteen. Bij onze FPS-Glue hoort daarvoor de Primer DL 2001. Hoe je de wand stap voor stap klaarmaakt, lees je in de ondergrond voorbereiden voor wandpanelen.

De lijm past niet bij FRP

Twee soorten lijm geven bij FRP bijna altijd problemen. Een harde, snelpakkende montagekit hardt stijf uit en geeft de beweging van de plaat niet mee, waardoor de lijmlaag op den duur lostrekt. Een watergedragen of oplosmiddelhoudende lijm moet drogen, en dat lukt niet goed tussen een dampdichte plaat en een dichte ondergrond. Dat zulke lijmen op tegels of een geverfde wand niet goed drogen en geen volle hechtsterkte halen is het resultaat.

Ook een goede lijm op de verkeerde plek geeft problemen. Een 2K-lijm over de hele achterkant van een plaat zet die plaat star vast, en een plaat die niet kan werken gaat onder spanning staan.

Zo voorkom je het: verlijm het plaatvlak met een blijvend elastische lijm die chemisch uithardt, zoals een MS-polymeerlijm. Onze FPS-Glue hardt uit met vocht uit de lucht, is oplosmiddelvrij en heeft een rek bij breuk van 230 tot 380%. Hij blijft elastisch van -40 tot +90 °C.

Er zit te weinig lijm achter de plaat

Dit is de meest gemaakte fout bij het monteren van FRP. Met te weinig lijm, of met rillen die te ver uit elkaar liggen, raakt de plaat de lijm maar gedeeltelijk. Er ontstaan luchtbellen en holle plekken, en daar begint een plaat na verloop van tijd los te komen. Een gesloten lijmpatroon geeft een ander probleem: de lucht kan bij het aandrukken niet weg.

Zo voorkom je het: reken op ongeveer één lijmworst per vierkante meter. Breng verticale rillen aan met maximaal 5 centimeter tussenruimte, plus één horizontale ril onderaan, en laat het patroon open. De volledige werkwijze staat in de stappen voor het monteren van FRP-platen.

Het is te koud of er ontstaat condens

Onder de +10 °C hardt lijm trager uit en hecht hij slechter. Dat geldt voor de ruimte, de ondergrond én de platen zelf. Platen die net uit een koude bus of opslag komen, zijn vaak kouder dan je denkt. Slaat er condens neer op de ondergrond of de achterkant van de plaat, dan lijm je op een laagje water.

Zo voorkom je het: laat platen vooraf op temperatuur komen in de ruimte waar ze komen te hangen, en monteer bij minimaal +10 °C. Zorg voor ventilatie en voorkom condens tijdens het verlijmen en uitharden.

De plaat is niet goed aangedrukt en nagerold

Een plaat die alleen met de hand is aangedrukt, zit vaak niet overal in de lijm. Aan de randen en in het midden blijven plekken zonder contact. Die zie je niet, tot de plaat daar gaat bollen.

Zo voorkom je het: druk de plaat gelijkmatig aan, van links naar rechts en van onder naar boven. Rol hem daarna direct na met een handroller, in de richting van de lijmrillen.

Er is geen ruimte gelaten voor uitzetten

Een plaat die strak tegen plafond, vloer, hoek of buurplaat wordt geplaatst, heeft bij warmte geen kant op. Hij gaat dan bollen of drukt de naad kapot. Dit probleem ontstaat bij het verlijmen, maar wordt pas zichtbaar als het een keer flink warmer is dan tijdens de montage.

Zo voorkom je het: houd rondom de plaat expansieruimte vrij, ook bij hoeken, aansluitingen en doorvoeren. Werk je met profielen, schuif de plaat er dan zonder spanning in. Meer daarover lees je in welke profielen je bij FRP-platen gebruikt.

Welke problemen ontstaan bij het afkitten van FRP-platen?

Bij het afkitten gaat het vooral mis door de verkeerde kit op de verkeerde plek, door te vroeg beginnen en door een slecht voorbereide voeg. Een kitvoeg die niet goed hecht, laat binnen een paar maanden los. Dan kunnen vuil en vocht de naad in.

De verkeerde kit op de verkeerde plek

Bij een FRP-wand heb je twee soorten naden, en die vragen elk een ander product.

• De verbinding tussen twee platen: daar adviseren we een 2K-voegafdichting, zoals onze FPS 2K Glue. Die hardt taai en hard uit, verbindt de platen en geeft een slijtvaste, dichte naad. Omdat die naad hard en glad is, blijft er weinig vuil in hangen en maak je hem makkelijk schoon, wat de wand erg hygiënisch maakt. Omdat de twee componenten met elkaar reageren, hardt de voeg door de hele diepte uit, ook bij droge lucht. Hij zakt niet uit in een verticale naad en heeft een ISEGA-certificaat voor contact met levensmiddelen.
• De aansluitnaden: waar de plaat aansluit op het plafond, de vloer of plint, een kozijn of een doorvoer, en de inwendige hoeken. Daar is siliconenkit geschikt. Siliconen blijven elastisch en stoten water af.

Het gaat mis als je die rollen omdraait. Siliconen horen niet in de verbinding tussen de platen: daar wil je een harde, verbindende voeg. Een 2K-voeg in een aansluitnaad die veel beweegt, is weer te stijf. Acrylaatkit (schilderskit) hoort in geen van beide. Die is plastisch, vervormt weinig en scheurt in een naad die werkt. Verder zijn plastische kitten alleen bedoeld voor voegen die nauwelijks vervormen.

Je begint te vroeg met afkitten

Zolang de lijm achter de plaat nog niet vast is, kan een plaat nog een fractie verschuiven. Kit je dan al af, dan trekt die beweging aan de verse voeg. Daarbij hardt ook een goede 1K-lijm niet in één keer door. De FPS-Glue vormt na 35 tot 40 minuten een vel en hardt daarna ongeveer 2,5 tot 3 millimeter per 24 uur door (bij 23 °C en 50% luchtvochtigheid). Achter een dichte plaat gaat dat eerder langzamer.

Zo voorkom je het: kit pas af als alle platen hangen en niet meer verschuiven. Volg het productblad van je lijm, en belast de wand niet voordat de lijm goed is doorgehard.

De voeg is niet goed voorbereid

Kit hecht alleen op een schone, droge en vetvrije flank. Stof van het zagen, vingervet of lijmresten op de plaatrand zijn genoeg om de kit later aan één kant te laten loslaten. Een voeg die niet volledig gevuld is, of te smal en te ondiep, geeft de kit te weinig houvast.

Zo voorkom je het: maak de plaatranden stofvrij en ontvet ze vlak voor het kitten. Vul de voeg volledig en werk hem direct glad af, zodat de kit aan beide kanten contact maakt.

De 2K wordt verkeerd gemengd of te lang verwerkt

Een 2K-voegafdichting hardt alleen goed uit als de twee componenten in de juiste verhouding worden gemengd. Bij de FPS 2K Glue is dat 1 op 1, via de dubbele koker met een statische mengbuis. Na het mengen heb je ongeveer 15 minuten verwerkingstijd. Wat je daarna nog aanbrengt, is al aan het uitharden en hecht minder goed. De lijm bevat bovendien isocyanaten, dus werk met handschoenen, een veiligheidsbril en goede ventilatie.

Zo voorkom je het: gebruik altijd de mengbuis, meng niet meer dan je binnen een kwartier verwerkt en verwerk de 2K tussen +7 en +30 °C. Reken op ongeveer 15 strekkende meter voeg per koker. De FPS 2K Glue is na ongeveer 3 uur handvast en heeft na ongeveer 7 dagen zijn eindsterkte.

Er komt nieuwe kit op oude kit of op siliconenresten

Nieuwe kit hecht slecht op oude kit. Op siliconen hecht vrijwel niets: geen verf, geen lijm en ook nieuwe kit maar matig. Dat speelt vooral bij renovatie en bij herstel. Heeft er op een oude tegelwand ooit siliconenkit gezeten, dan hecht je lijm of kit op die plek niet goed, ook als het er schoon uitziet.

Zo voorkom je het: snijd oude kit er volledig uit en verwijder alle resten voordat je lijmt of opnieuw kit. Wil je een siliconenvoeg vervangen, haal hem dan helemaal weg.

Welke problemen kunnen na verloop van tijd ontstaan?

Sommige fouten zie je pas na maanden of jaren. De wand heeft dan een paar zomers en winters gehad, is vaak gereinigd en heeft wat stoten opgevangen. Dit zijn de problemen die je dan het vaakst tegenkomt.

Een plaat gaat bol staan of laat plaatselijk los

Meestal is dit het late gevolg van een fout bij het verlijmen: te weinig lijm, een harde lijm, geen expansieruimte of vocht in de ondergrond. Elke temperatuurwisseling zet de lijmlaag onder spanning, tot die op de zwakste plek loslaat. Je merkt het aan een plaat die golft of aan plekken die hol klinken als je er zacht op klopt.

Een kitvoeg krijgt haarscheurtjes of laat los van de plaatrand

De naden werken bij elke temperatuurwisseling. Een kit die daar niet op berekend is, of die slecht hechtte, gaat eerst haarscheurtjes vertonen en laat daarna los van één flank. In een ruimte met grote temperatuurschommelingen gebeurt dat sneller. Let daar bij een harde 2K-voeg extra op: die is sterk, maar minder flexibel dan een 1K-kit of siliconen. Goede expansieruimte bij de montage vangt het grootste deel van die beweging op.

Er komt vocht achter de plaat

Een open naad of een losgelaten kitvoeg laat water binnen, zeker in een ruimte die nat wordt gereinigd. Achter de plaat kan dat water nauwelijks weg. Daardoor kunnen naden die vocht binnenlaten de ondergrond laten zwellen, met kromtrekken en een loslatende lijmverbinding als gevolg. Een kleine open naad kan zo uitgroeien tot een losse plaat.

De kitvoeg verkleurt of gaat schimmelen

Een kitvoeg die donker kleurt of schimmelt, is meestal een voeg waarin vuil en vocht zijn blijven zitten. Dat komt door een kit die niet schimmelwerend is, een voeg die niet goed is gladgestreken, of reinigingsmiddelen die de kit aantasten. Controleer welke middelen je gebruikt, en bij welke concentratie en temperatuur. In ons overzicht van de chemische bestendigheid van FRP vind je de grenzen voor de plaat.

De onderste meter raakt beschadigd

Kratten, karren en palletwagens raken de wand vooral onderaan. Een klap op een naad kan de voeg openbreken of de plaatrand beschadigen, en dan heb je weer een ingang voor vocht. De lijm en kit kunnen daar niets aan doen, toch versnelt het de problemen hierboven. Een stootplint of stootrand vangt die klappen op. Het verschil lees je in stootplinten of stootranden.

Hoe herstel je een probleem met lijm of kit?

Begin altijd met de oorzaak. Herstel je een voeg of plaat zonder te weten waarom het misging, dan komt hetzelfde probleem terug.

• Kitvoeg met scheurtjes of een losse flank: snijd de oude kit er helemaal uit, verwijder de resten van beide plaatranden, ontvet en zet een nieuwe voeg met het juiste product. 2K tussen de platen, siliconen in de aansluitnaden.
• Plaat die op één kleine plek los zit: de oorzaak kan plaatselijk zijn, bijvoorbeeld een stoot of een plek met te weinig lijm. Laat iemand meekijken voordat je gaat bijwerken.
• Plaat die op meerdere plekken los zit of verschoven is: dan zit het probleem in de hele lijmlaag. Haal de plaat eraf, verwijder de oude lijm van plaat en ondergrond, controleer de ondergrond en verlijm opnieuw. Of de plaat opnieuw te gebruiken is, hangt af van de schade.
• Vocht achter de plaat: los eerst de bron op, zoals een lekkage, een open naad of condens. Een nieuwe plaat op een natte ondergrond laat opnieuw los.

Prestaties hangen af van ondergrond, ruimte en toepassing. Wandbescherming levert een systeem op maat, geen garantie op een vaste uitkomst. Twijfel je bij een specifieke situatie, leg die dan voor voordat je begint.

Veelgestelde vragen over het verlijmen en afkitten van FRP-platen

Mag je siliconenkit gebruiken bij FRP-platen?

Ja, voor de aansluitnaden: waar de plaat aansluit op plafond, vloer of plint, kozijnen en doorvoeren, en in de inwendige hoeken. Voor de verbinding tussen twee platen adviseren we een 2K-voegafdichting. Siliconenkit is ook niet geschikt als lijm om de plaat op de wand te zetten.

Hoe lang moet de lijm uitharden voordat je afkit?

Kit pas af als de platen niet meer verschuiven en volg het productblad van je lijm. Bij de FPS-Glue vormt zich na 35 tot 40 minuten een vel en hardt de lijm daarna ongeveer 2,5 tot 3 millimeter per 24 uur door.

Vervalt de garantie als je een andere lijm of kit gebruikt?

Nee, de garantie op onze platen blijft staan. We adviseren wel onze eigen lijm en voegafdichting, omdat die op onze platen zijn getest. Gebruik je producten van een ander merk, vraag dan bij de fabrikant van die lijm of kit na of het product geschikt is voor FRP en voor jouw ondergrond.

Kun je FRP-platen op bestaande tegels verlijmen?

Ja, als de tegels vastzitten en de ondergrond vlak, droog en vetvrij is. Gebruik een lijm die chemisch uithardt, zoals een MS-polymeerlijm, want een lijm die moet drogen droogt tussen tegels en een dampdichte plaat niet goed. Verwijder ook alle oude kit uit de voegen en hoeken.

Goed verlijmen en afkitten voorkomt problemen voor jaren

De meeste problemen met een FRP-wand beginnen bij het verlijmen en afkitten van de FRP-platen, ook als ze pas jaren later zichtbaar worden. Met een droge, schone ondergrond, genoeg elastische lijm, expansieruimte rondom, 2K tussen de platen en siliconen in de aansluitnaden, voorkom je het grootste deel.

Een losse plaat of een open naad lijkt een klein probleem. In een hygiënische ruimte betekent het herstelwerk, soms stilstand, en een plek waar vuil en vocht zich ophopen tot de volgende inspectie. Wie het de eerste keer goed doet, hoeft er daarna niet meer naar om te kijken.

Wil je weten welke lijm je in welke situatie kiest? Lees dan welke lijm je gebruikt voor FRP-platen, met verbruik, primer en een keuzeschema. Ga je binnenkort monteren, of zit er al een probleem in je wand? Vraag een adviesgesprek of een sample aan. We leveren de platen, lijm, voegafdichting en profielen als één systeem en kijken met je mee voordat je begint.